ડો.જયપ્રકાશ સોનીએ સરદાર પટેલ યુનિવર્સિટી, વલ્લભ વિદ્યાનગર, ગુજરાતના પ્રોફેસર પી.કે. પ્રિયનનાં માર્ગદર્શનથી “Management Control Systems, Strategy Implementation for Financial Performance and Capabilities Development in Universities of Gujarat” વિષય પર ડોક્ટરલ સંશોધન કરીને શિક્ષણના ક્ષેત્રે નવી આંતરદૃષ્ટિ ઉપલબ્ધ કરાવી છે.
અધ્યયનમાં ગુણાત્મક અને જથ્થાત્મક બંને પદ્ધતિઓ અપનાવવામાં આવી છે. જથ્થાત્મક પદ્ધતિના ભાગ રૂપે, એક સર્વેક્ષણ હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું જેમાં ગુજરાત રાજ્યમાં સ્થિત તમામ પ્રકારની યુનિવર્સિટીઓના વિવિધ શૈક્ષણિક સંચાલકો પાસેથી 224 પ્રતિભાવો (50% થી વધુ પ્રતિભાવો ) પ્રાપ્ત થયા હતા. અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે યુનિવર્સિટીમાં મેનેજમેન્ટ કંટ્રોલ સિસ્ટમનો ઉપયોગ યુનિવર્સિટીની સંસ્થાકીય ક્ષમતાઓ, વ્યૂહરચના અમલીકરણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા અને યુનિવર્સિટીની કામગીરી પર સકારાત્મક અસર કરે છે. વધુમાં, વ્યૂહરચના અમલીકરણ પર ફોકસ અને સંગઠનાત્મક ક્ષમતાઓની નાણાકીય કામગીરીના ઉપયોગ પર હકારાત્મક અસર પાડે છે.
આ અભ્યાસ ગુજરાત રાજ્ય તેમજ દેશભરની અન્ય ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓ (HEIs) માટે અત્યંત મદદરૂપ થશે, જે તેમને યુનિવર્સિટીઓના ટોચના અને મધ્યમ સંચાલન માટે સુસંગતતાની નવી આંતરદૃષ્ટિ પ્રદાન કરશે, કારણ કે આમાં મેનેજમેન્ટ શૈલીઓ અને અભિગમો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. પ્રદર્શન પરિણામોના વિકાસની શક્તિ અને દિશા તથા મુખ્ય પરિબળોના ચોક્કસ સંયોજનો તેમની યુનિવર્સિટીની વિશિષ્ટ ક્ષમતાઓ પર પ્રભાવ પાડી શકે છે. આ સંશોધન ઉચ્ચ શિક્ષણના સંદર્ભમાં મેનેજમેન્ટના મુદ્દાઓને ઉકેલવામાં ટોચના મેનેજમેન્ટ અને વડાઓને પણ મદદ કરી શકે છે.
ડો. જયપ્રકાશ સોની
નાયબ કૂલસચિવ
ગુજરાત કેન્દ્રીય વિશ્વવિદ્યાલય