કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે આજે નવી દિલ્હીથી વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા ગુજરાત રાજ્ય સહકારી કૃષિ અને ગ્રામીણ વિકાસ બેંક લિ. (ખેતી બેંક) અમદાવાદમાં યોજાયેલી 70મી એજીએમને સંબોધિત કરી હતી.
આ પ્રસંગે બોલતા શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે આજે ભારત આઝાદીના અમૃત મહોત્સવની ઉજવણી કરી રહ્યું છે અને 25 વર્ષ પછી આઝાદીની શતાબ્દી ઉજવશે. આવા સંજોગોમાં દેશના પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીએ સહકાર દ્વારા સમૃદ્ધિનો સંકલ્પ સમગ્ર દેશ સમક્ષ મૂક્યો છે. મોદીજીએ સહકારી ક્ષેત્રને દેશની સમૃદ્ધિ અને આર્થિક ઉન્નતિમાં યોગદાન આપવાની જવાબદારી સોંપી છે. આજે ગુજરાતના સહકારી મહાકુંભમાં 70 વર્ષ પૂર્ણ કરીને ખેતી બેંક 71મા વર્ષમાં પ્રવેશી રહી છે, તે બદલ હું તમામ ખેડૂત ભાઈઓ અને બેંક સાથે સંકળાયેલા અન્ય લોકોને હૃદયપૂર્વક અભિનંદન પાઠવું છું.
શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે ગુજરાત રાજ્ય સહકારી કૃષિ અને ગ્રામીણ વિકાસ બેંક લિ. જેને ખેતી બેંક કહેવામાં આવે છે, તેની સ્થાપના 1951માં થઈ હતી અને તે વર્ષમાં તેની સ્થાપનાનું પણ ઐતિહાસિક મહત્વ છે. તે સમયે સૌરાષ્ટ્ર અને કાઠિયાવાડમાં લગભગ 222 જેટલા નાના રજવાડા હતા અને સમગ્ર સૌરાષ્ટ્રની જમીન રજવાડાઓના નામે હતી. ખેડૂતો રાજા માટે જમીન ખેડીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવતા હતા. પરંતુ જ્યારે દેશના લોખંડી પુરૂષ સરદાર પટેલના નેતૃત્વમાં રજવાડાઓનું એકીકરણ થયું અને ભારતીય સંઘ અસ્તિત્વમાં આવ્યું ત્યારે સ્વાભાવિક રીતે જ તે જમીનના માલિક ખેડૂતો બન્યા. પરંતુ તે સમયે ખેડૂતો પાસે રાજકુમારોને કિંમત ચૂકવવાના પૈસા નહોતા અને તેના કારણે જમીન તેમના નામે થઈ શકી ન હતી. તે સમયે સરદાર પટેલની પ્રેરણા અને પોરબંદરના ક્રાઉન પ્રિન્સ ઉદયભાણસિંહજીના પ્રયાસોથી સૌરાષ્ટ્ર લેન્ડ મોર્ગેજ બેંકની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી અને ખેડૂતોને જમીનના માલિક બનાવવા માટે લોન આપવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ હતી. આજે સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ અને ઉત્તર ગુજરાતના ખેડૂતો જમીનના માલિક છે અને સૌથી મોટો શ્રેય આ ખેતી બેંકને જાય છે. તે સમયે આ ખેતી બેંકે 56 હજાર ખેડૂત ભાઈઓને લોન આપીને જમીનના માલિક બનાવવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી હતી અને આજે તે 56 હજાર ખેડૂતો દ્વારા આ આંકડો ઘણો મોટો થવા જઈ રહ્યો છે.
શ્રી શાહે જણાવ્યું કે આજે જે જમીન માલિકીની છે તેનું મુખ્ય કારણ ખેતી બેંક દ્વારા આપવામાં આવેલ લોન છે અને બાદમાં બેંકે અનેક પ્રકારના કામો શરૂ કર્યા હતા. ખેડૂતો જમીનના માલિક બન્યા, પણ જમીન સમતળ કરવી, સિંચાઈની વ્યવસ્થા કરવી, કૂવા ખોદવા, ખેતી માટે યાંત્રિક સાધનો લાવવા, આ બધું કરવાનું બાકી રહ્યું. આવી સ્થિતિમાં ખેતી બેંકે મધ્યમ અને લાંબા ગાળાની લોન આપવાની જવાબદારી લીધી અને આજે ખેતી બેંક ગુજરાતના ખેડૂતોને કૃષિ માળખાકીય સુવિધાઓ માટે મધ્યમ અને લાંબા ગાળાની લોન આપવાનું કામ કરી રહી છે. આ રીતે અનેક ખેડૂતોને શાહુકારોની ચુંગાલમાંથી મુક્ત કરવાનું કામ કૃષિ બેંકે કર્યું છે. આ દૃષ્ટિકોણથી ગુજરાતના કૃષિ ક્ષેત્રે કૃષિ બેંકનું આ મોટું યોગદાન છે. તેમણે કહ્યું કે દેશને ખાદ્યાન્ન ઉત્પાદનના ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભર બનાવવાની હાકલ તત્કાલીન પ્રધાનમંત્રી શ્રી લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીએ આપી હતી. તે સમયે પણ કૃષિ બેંકે ટ્રેક્ટર અને કૂવા ખોદવા માટે લોન આપીને સ્વનિર્ભર બનાવવામાં ઘણો ફાળો આપ્યો હતો.
શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે નાબાર્ડની સ્થાપના પછી ખેતી બેંકનું સ્વરૂપ થોડું બદલાયું અને કૃષિની સાથે સાથે ખેતી બેંકે ગ્રામીણ વિકાસ, કુટીર ઉદ્યોગ, ડેરી અને સ્વરોજગાર માટે લોન આપવાનું શરૂ કર્યું. આજે ખેતી બેંક મધ્યમ અને લાંબા ગાળાની લોન આપતી કૃષિ ફાઇનાન્સની સૌથી મોટી બેંક તરીકે ઉભરી આવી છે. ખેતી બેંકની 17 જિલ્લા કચેરીઓ અને 176 શાખાઓ મધ્યમ અને લાંબા ગાળાની લોન પૂરી પાડે છે અને ખેતી બેંકે અત્યાર સુધીમાં લગભગ 8,42,000 ખેડૂતોને લગભગ રૂ.4543 કરોડની લોન આપી છે. તેના સભ્યોની સંખ્યા પણ ત્રણ લાખને વટાવી ગઈ છે અને ગયા વર્ષના નફા બાદ રિઝર્વ ફંડ 590 કરોડ સુધી પહોંચી ગયું છે. ફિક્સ ડિપોઝિટ રૂ. 238 કરોડને વટાવી ગઈ છે અને એક વર્ષમાં ખેતી બેંકે લગભગ રૂ. 190 કરોડની લોન વસૂલ કરીને ફાઇનાન્સ બેલેન્સિંગનું કામ ખૂબ જ સારી રીતે કર્યું છે.
કેન્દ્રીય સહકારિતા મંત્રીએ કહ્યું કે બેંકે બેંકિંગ માટે ભારતીય રિઝર્વ બેંક અને નાબાર્ડ દ્વારા નિર્ધારિત તમામ માપદંડોની અંદર ખૂબ જ સારું કામ કર્યું છે. તેમણે કહ્યું કે પહેલા 12 થી 15 ટકાના વ્યાજ દરે લોન આપવામાં આવતી હતી, પરંતુ હવે તેને 10 ટકા પર લાવવામાં આવી છે. અગાઉ નિયમિત લોનની ચુકવણી માટે 2 ટકાની છૂટ પણ મળતી ન હતી પરંતુ હવે 2 ટકાની છૂટ પણ આપવામાં આવે છે. આ સિવાય અન્ય ઘણા પ્રકારના બેંકિંગ ચાર્જમાં પણ ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. ઓવરહેડ ખાતાધારકો માટે વન ટાઈમ સેટલમેન્ટ સ્કીમ લાવીને રિકવરી પણ કરવામાં આવી છે અને ખાતાધારકો પરનો બોજ પણ ઓછો કરવામાં આવ્યો છે. શ્રી શાહે જણાવ્યું હતું કે, આજે ગાંધીનગર લોકસભા મતવિસ્તારની જીએસસી બેંક, એડીસી બેંક અને એગ્રીકલ્ચર બેંકે મળીને તમામ કન્યાઓની સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના હેઠળ નોંધણી કરવાનો અને જિલ્લા કલેકટરને રૂ.25 લાખનો ચેક અર્પણ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે
શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે કેન્દ્રની મોદી સરકારે બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં ઘણા સુધારા કર્યા છે. પ્રધાનમંત્રી જન ધન યોજના હેઠળ, 45 કરોડ નવા બેંક ખાતા ખોલવામાં આવ્યા છે, 32 કરોડ રુપે ડેબિટ કાર્ડ આપવામાં આવ્યા છે, ડિજિટલ વ્યવહારો એક ટ્રિલિયન ડોલરને વટાવી ગયા છે. વર્ષ 2017-18માં ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનની સરખામણીમાં 50 ગણો વધારો થયો છે. DBT દ્વારા 52 મંત્રાલયોની લગભગ 300 યોજનાઓના લાભ સીધા લાભાર્થીઓને મોકલવાનું કામ કરવામાં આવ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે આ તમામ યોજનાઓમાં સહકારી સંસ્થાઓનો પ્રવેશ ખૂબ જ ટૂંક સમયમાં થવાનો છે, જેનાથી નાગરિકો સાથે જોડાણ વધશે. તેમણે કહ્યું કે જે રીતે કૃષિ બેંકને ખોટમાંથી બહાર કાઢીને નફાકારક બનાવવાનું કામ કરવામાં આવ્યું છે તે જ રીતે સહકારી ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા તમામ લોકો પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના સહકારથી સમૃદ્ધિના સંકલ્પને સિદ્ધ કરવા સાથે મળીને કામ કરશે.
