પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ મંગળવારે ‘સાગરમંથન: ધ ગ્રેટ ઓશન્સ ડાયલોગ’ની 3જી આવૃત્તિમાં વિશ્વભરના નીતિ નિર્માતાઓ, દરિયાઈ ક્ષેત્રના નેતાઓ અને નિષ્ણાતોનું સ્વાગત કર્યું હતું, અને તમામ રાષ્ટ્રોમાં શાંતિ તેમજ સમૃદ્ધિ લાવતી “મુક્ત, ખુલ્લી, સુરક્ષિત અને નિયમ-આધારિત દરિયાઈ વ્યવસ્થા” નું આહ્વાન કર્યું હતું.
બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય (MoPSW) અને ઓબ્ઝર્વર રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન (ORF) દ્વારા નવી દિલ્હીમાં આયોજિત આ કોન્ફરન્સ માટેના પોતાના લેખિત સંદેશમાં પીએમ મોદીએ જણાવ્યું હતું કે, “અમારું વિઝન એક મુક્ત, ખુલ્લી, સુરક્ષિત અને નિયમ-આધારિત દરિયાઈ વ્યવસ્થાનું છે જે બધા માટે વધુ શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને પ્રગતિ લાવે છે. મને વિશ્વાસ છે કે સાગરમંથન આ વિશાળ વિઝનને વધુ મજબૂતી આપશે”.
પીએમ મોદીએ જણાવ્યું હતું કે વિશ્વના એક ભાગમાં જે બને છે તે તેના કિનારાથી દૂરના વિસ્તારોને પણ અસર કરી શકે છે, જેના કારણે મહાસાગરો પર વૈશ્વિક સંવાદ અને સહયોગ પહેલા કરતાં પણ વધુ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. સાગરમંથન નામ, જેનો અર્થ “સમુદ્ર મંથન” થાય છે, તે ભારતીય પરંપરામાં વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે, જ્યાં મંથન નવી શક્યતાઓની શોધ સાથે જોડાયેલું છે. તેમણે કહ્યું કે મહાસાગરો વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થા, લોકો અને ગ્રહ માટે “અપાર શક્યતાઓ” ધરાવે છે.
પ્રધાનમંત્રીએ લખ્યું, “મહાસાગર સાથે ભારતનો સંબંધ જવાબદારી વિશે પણ છે. જેમ જેમ આપણે એક મજબૂત દરિયાઈ અર્થવ્યવસ્થાનું નિર્માણ કરી રહ્યા છીએ, તેમ તેમ આપણે આપણા મહાસાગરો અને દરિયાકાંઠાના નિવસનતંત્ર (ઈકોસિસ્ટમ) ના સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ પણ કરી રહ્યા છીએ. ભારતનું દરિયાઈ વિઝન તમામ ક્ષેત્રો અને મહાસાગરો સુધી વિસ્તરેલું છે અને તે સહયોગ, વિશ્વાસ, પરસ્પર સન્માન અને પરસ્પર લાભ પર આધારિત છે. અમે માનીએ છીએ કે મહાસાગરો સહિયારી સમૃદ્ધિનો સ્ત્રોત બનવા જોઈએ, જ્યાં દરેક દેશનો અવાજ હોય અને તેને આગળ વધવાની તક મળે”.
મોદીએ પ્રાચીન બંદર શહેર લોથલથી લઈને ચોલ રાજવંશ અને મરાઠા શાસક છત્રપતિ શિવાજી મહારાજના નૌકાદળના વિઝન સુધીના ભારતના દરિયાઈ પ્રવાસના ઇતિહાસને યાદ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે ભારતીય નાવિકો અને વેપારીઓ દૂર-દૂરના દેશોમાં વસ્તુઓ, વિચારો, વાર્તાઓ અને સંસ્કૃતિ લઈ ગયા હતા. પીએમ મોદીએ દેશની દરિયાઈ મહત્વાકાંક્ષાઓને 2047 સુધીમાં ભારતને વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવાના સરકારના લક્ષ્ય ‘વિકસિત ભારત’ સાથે જોડ્યા હતા.
પીએમ મોદીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતના મુખ્ય બંદરોની ક્ષમતા લગભગ બમણી થઈ ગઈ છે, જ્યારે ટર્નઅરાઉન્ડ ટાઈમમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. પીએમ મોદીએ કહ્યું, “ભારત ઉદ્દેશ્યની નવી ભાવના સાથે સમુદ્ર તરફ જોઈ રહ્યું છે. 2047 સુધીમાં વિકસિત ભારત તરફનો પ્રવાસ એ વધુ મજબૂત અને વધુ સક્ષમ દરિયાઈ ભારત તરફનો પણ પ્રવાસ છે. અમે જહાજ નિર્માણ (શિપબિલ્ડિંગ) અને ગ્રીન શિપિંગના નવા યુગ માટે તૈયારી કરી રહ્યા છીએ. આપણા મુખ્ય બંદરોની ક્ષમતા લગભગ બમણી થઈ ગઈ છે, જ્યારે ટર્નઅરાઉન્ડ ટાઈમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટ્યો છે”.
સરકાર દેશના સમુદ્રોને વધુ સારી રીતે સમજવા અને તેનો જવાબદારીપૂર્વક ઉપયોગ કરવા માટે મહાસાગર વિજ્ઞાન અને સંશોધનમાં પણ રોકાણ કરી રહી છે. પીએમ મોદીએ ઉમેર્યું, “આ ક્ષેત્ર માટે એક આધુનિક માળખું પૂરું પાડવા માટે ભારતે નવી પેઢીના દરિયાઈ કાયદા પણ બનાવ્યા છે. સાથે સાથે, અમે મહાસાગર વિજ્ઞાન અને સંશોધનમાં રોકાણ કરી રહ્યા છીએ જેથી આપણે આપણા સમુદ્રોને વધુ સારી રીતે સમજી શકીએ અને તેમની અપાર ક્ષમતાનો જવાબદારીપૂર્વક ઉપયોગ કરી શકીએ”.
મોદીએ કહ્યું કે ભારતીય નાવિકો હવે વિશ્વમાં બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું દરિયાઈ કાર્યબળ (મરીન વર્કફોર્સ) બનાવે છે, જેમાં યુવા ભારતીયો વિશ્વના મહાસાગરોમાં સન્માન મેળવી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત એક મજબૂત દરિયાઈ અર્થવ્યવસ્થાનું નિર્માણ કરતી વખતે દરિયાઈ સ્વાસ્થ્ય અને દરિયાકાંઠાના નિવસનતંત્રનું રક્ષણ કરી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતનું દરિયાઈ વિઝન સહયોગ, વિશ્વાસ, પરસ્પર સન્માન અને પરસ્પર લાભ પર આધારિત છે.
પીએમ મોદીએ કહ્યું, “અમે માનીએ છીએ કે મહાસાગરો સહિયારી સમૃદ્ધિનો સ્ત્રોત બનવા જોઈએ, જ્યાં દરેક દેશનો અવાજ હોય અને તેને આગળ વધવાની તક મળે”. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે સાગરમંથન તે વિઝનને મજબૂત કરશે અને આશા વ્યક્ત કરી હતી કે આ સંવાદ આવનારી પેઢીઓ માટે નવા વિચારો, પ્રગાઢ ભાગીદારી અને તકો લાવશે.
