ઉપરાષ્ટ્રપતિ સી. પી. રાધાકૃષ્ણને ભારત મંડપમ ખાતે 9મું ઇન્ડિયા ઇન્ટરનેશનલ વોટર વીક 2026નું ઉદ્ઘાટન કર્યું
ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જળ સંસાધનોના વિવેકપૂર્ણ ઉપયોગ, સંરક્ષણ અને સંકલિત વ્યવસ્થાપન માટે આહ્વાન કર્યું
“જળ સુરક્ષાથી જન સુરક્ષા અને રાષ્ટ્ર સુરક્ષા થશે”: ઉપરાષ્ટ્રપતિ
ભારતનું પરંપરાગત જ્ઞાન આજના જળ પડકારોને સંબોધવા માટે મૂલ્યવાન પાઠ પૂરાં પાડે છે: ઉપરાષ્ટ્રપતિ
પાણી બચાવવાના નાના કાર્યો માનવતા અને વિશ્વના હિતમાં સેવા આપી શકે છે: ઉપરાષ્ટ્રપતિ
ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણને આજે ભારત મંડપમ, નવી દિલ્હી ખાતે 9મું ઇન્ડિયા ઇન્ટરનેશનલ વોટર વીક (IIWW) 2026નું ઉદ્ઘાટન કર્યું. જળ શક્તિ મંત્રાલય દ્વારા 22 થી 26 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન આયોજિત આ પાંચ દિવસીય કાર્યક્રમ “ક્લાઇમેટ રેઝિલિયન્ટ વોટર મેનેજમેન્ટ” થીમ પર કેન્દ્રિત છે.
સભાને સંબોધતા ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે પાણી જીવન અને સંસ્કૃતિઓનો પાયો છે, અને તેના વિવેકપૂર્ણ ઉપયોગ, સંરક્ષણ અને અસરકારક વ્યવસ્થાપનની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
તમિલનાડુમાં તેમના બાળપણના અનુભવોને યાદ કરતા શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણને જણાવ્યું હતું કે તેમણે વ્યક્તિગત રીતે પાણીની અછત જોઈ છે અને લોકોને પીવાનું પાણી પૂરું પાડવા સાથે જોડાયેલા મહત્વને યાદ કર્યું છે. તેમણે કહ્યું, “પાણી બચાવવું એ માનવતા અને સમગ્ર વિશ્વ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.”
ઉપરાષ્ટ્રપતિએ યાદ કર્યું કે બે દાયકાથી પણ વધુ સમય પહેલાં, તેમણે સમગ્ર તમિલનાડુમાં 19,000 કિમીની રથયાત્રા કરી હતી, જેનો એક ઉદ્દેશ્ય નદીઓને જોડવા, જળ સંરક્ષણ અને જળ સંસાધનોના યોગ્ય વ્યવસ્થાપન વિશે જાગૃતિ લાવવાનો હતો. તેમણે કહ્યું કે નદીઓને જોડવાથી એવી પરિસ્થિતિઓને સંબોધવામાં મદદ મળી શકે છે જ્યાં કેટલાક વિસ્તારો પૂરનો સામનો કરે છે જ્યારે અન્ય વિસ્તારો દુષ્કાળનો અનુભવ કરે છે.
નદીઓ સાથે ભારતના સાંસ્કૃતિક જોડાણ પર ભાર મૂકતા ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે ભારતીય સમુદાયોએ સદીઓથી પાણીના સંરક્ષણ, વહેંચણી અને વ્યવસ્થાપન માટે સમૃદ્ધ પરંપરાઓ અને પદ્ધતિઓ વિકસાવી છે. તેમણે કહ્યું, “આપણું પરંપરાગત જ્ઞાન આજના જળ પડકારોને સંબોધવા માટે મૂલ્યવાન પાઠ પૂરાં પાડે છે.”
ઉપરાષ્ટ્રપતિએ નોંધ્યું હતું કે ભારત વિશ્વના જમીન વિસ્તારના આશરે 2.4 ટકા અને તેની વસ્તીના 18 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે, જ્યારે વૈશ્વિક મીઠા પાણીના સંસાધનોમાંથી માત્ર 4 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારતની જળ-ઉપયોગની જરૂરિયાતોની સરખામણી વધુ પાણીની ઉપલબ્ધતા અને ઓછી વસ્તી ધરાવતા દેશો સાથે કરી શકાય નહીં.
વર્તણૂકમાં ફેરફાર માટે આહ્વાન કરતા તેમણે નાગરિકોને તેમના દૈનિક જીવનમાં પાણી બચાવવાની સરળ પદ્ધતિઓ અપનાવવા વિનંતી કરી. તેમણે કહ્યું, “આપણે બે ડોલ અથવા વીસ ડોલનો ઉપયોગ કરીને સ્નાન કરી શકીએ છીએ. પસંદગી આપણી છે. બ્રશ કરતી વખતે આપણે નળ બંધ કરી શકીએ છીએ. આ નાની બાબતો હોઈ શકે છે, પરંતુ આ નાની ક્રિયાઓમાં માનવતા અને વિશ્વનું હિત રહેલું છે.”
ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે આબોહવા પરિવર્તન, ઝડપી શહેરીકરણ અને વસ્તી વૃદ્ધિ જળ વ્યવસ્થાપનને વધુને વધુ જટિલ બનાવી રહ્યા છે. તેમણે નદી-બેસિન વ્યવસ્થાપન, ભૂગર્ભજળ રિચાર્જ, વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ અને કાર્યક્ષમ સિંચાઈને આવરી લેતા સંકલિત અભિગમની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
ઉપરાષ્ટ્રપતિએ પાણીની વહેંચણીના મુદ્દાઓને ઉકેલવામાં રાજ્યો વચ્ચેના સહયોગના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વની પ્રશંસા કરતા તેમણે નોંધ્યું હતું કે પાણીની વહેંચણી માટે 10 આંતર-રાજ્ય MoUs પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. તેમણે સહકારી ઉકેલોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કેન્દ્ર સરકાર, જળ શક્તિ મંત્રાલય અને ભાગીદાર રાજ્યોના પ્રયાસોની પ્રશંસા કરી. તેમણે ખાસ કરીને છ રાજ્યો વચ્ચેના કિશાઉ બહુહેતુક પ્રોજેક્ટ કરારને આંતર-રાજ્ય સહયોગના એક મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ તરીકે રેખાંકિત કર્યો.
શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણને જણાવ્યું હતું કે ભારત 2047 સુધીમાં વિકસિત અર્થવ્યવસ્થા બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, ત્યારે કાર્યક્ષમ અને ટકાઉ જળ વ્યવસ્થાપન નિર્ણાયક બનશે. તેમણે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના “જળ સંચય જન ભાગીદારી” ના આહ્વાનને યાદ કર્યું અને નાગરિકોને જળ સંરક્ષણને જન આંદોલન બનાવવા વિનંતી કરી.
તેમણે ખાસ કરીને કૃષિમાંથી પાણીની નોંધપાત્ર માંગ અને ઉદ્યોગોની વધતી જતી જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને વધુ જળ-ઉપયોગ કાર્યક્ષમતા, રિસાયક્લિંગ અને પુનઃઉપયોગની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. તેમણે પ્રતિક્રિયાત્મક જળ વ્યવસ્થાપનના બદલે આગાહી આધારિત અને ટેકનોલોજી-સક્ષમ જળ વ્યવસ્થાપન અપનાવવા આહ્વાન કર્યું.
બહુ-હિતધારક અને બહુ-પરિમાણીય અભિગમ માટે આહ્વાન કરતા શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણને જણાવ્યું હતું કે જળ પડકારોને કોઈ એક સંસ્થા, ક્ષેત્ર કે રાજ્ય દ્વારા સંબોધિત કરી શકાતા નથી. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે ઇન્ડિયા ઇન્ટરનેશનલ વોટર વીક-2026 માં ચર્ચાઓ આબોહવા-સ્થિતિસ્થાપક અને સંકલિત જળ વ્યવસ્થાપન માટે નવીન ટેકનોલોજીકલ, નીતિગત, સામાજિક-આર્થિક અને પર્યાવરણીય અભિગમો ઉત્પન્ન કરશે.
તમામ સહભાગીઓને જ્ઞાન શેર કરવા, ભાગીદારી બનાવવા અને પાણી બચાવવા તથા સંરક્ષણ માટે પોતાને સમર્પિત કરવા વિનંતી કરતાં ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું, “જળ સુરક્ષાથી જન સુરક્ષા અને રાષ્ટ્ર સુરક્ષા થશે.”
આ પ્રસંગે, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ ટેકનોલોજી-સક્ષમ અને આબોહવા-સ્થિતિસ્થાપક જળ વ્યવસ્થાપન તરફના મહત્વપૂર્ણ પગલાં તરીકે સસ્ટેનેબલ અર્બન રિવર મેનેજમેન્ટ (SURM) ફ્રેમવર્ક અને AI/ML-આધારિત ઇન્ટિગ્રેટેડ રિઝર્વોયર સેડિમેન્ટ મેનેજમેન્ટ લોન્ચ કર્યું.
કેન્દ્રીય જળ શક્તિ મંત્રી શ્રી સી. આર. પાટીલ, જળ શક્તિ રાજ્ય મંત્રીઓ શ્રી વી. સોમન્ના અને શ્રી રાજ ભુષણ ચૌધરી, જળ શક્તિ મંત્રાલયના સચિવો શ્રીમતી અર્ચના વર્મા અને શ્રી અશોક મીણા, સેન્ટ્રલ વોટર કમિશનના ચેરમેન શ્રી અનુપમ પ્રસાદ, અને ભારત તથા વિદેશના પ્રતિનિધિઓ અને નિષ્ણાતો આ પ્રસંગે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
