કેન્દ્રીય મત્સ્યોદ્યોગ, પશુપાલન અને ડેરી મંત્રી શ્રી પરષોત્તમ રૂપાલાએ આજે અહીં 20મી પશુધન વસતી ગણતરીના આધારે પશુધન અને મરઘાંનો જાતિ મુજબનો અહેવાલ બહાર પાડ્યો હતો. મત્સ્યોદ્યોગ, પશુપાલન અને ડેરી અને માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયના રાજ્યકક્ષાના મંત્રી ડૉ. એલ. મુરુગન આ પ્રસંગે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. શ્રી અતુલ ચતુર્વેદી, સચિવ, પશુપાલન વિભાગ અને શ્રી ઉપમન્યુ બસુ, જે.એસ. ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
શ્રી રૂપાલાએ પશુધનના અપગ્રેડેશન માટેના અહેવાલના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને નીતિ નિર્માતાઓ અને સંશોધકો માટે તેની ઉપયોગિતા પર ભાર મૂક્યો હતો. વર્ષ 2019 દરમિયાન 20મી પશુધન વસતી ગણતરીની સાથે જાતિ મુજબ ડેટા એકત્ર કરવામાં આવ્યો હતો. દેશમાં પ્રથમ વખત પેપર મોડને બદલે ટેબલેટ કોમ્પ્યુટરનો ઉપયોગ કરીને જાતિ મુજબનો ડેટા એકત્ર કરવામાં આવ્યો હતો જે ખરેખર એક અનોખો પ્રયાસ છે. નેશનલ બ્યુરો ઓફ એનિમલ જિનેટિક રિસોર્સિસ (NBAGR) દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત પશુધન તેમજ મરઘાં પક્ષીઓની ગણતરી તેમની જાતિ અનુસાર કરવામાં આવી હતી. પશુધન ક્ષેત્રના મહત્વને ધ્યાનમાં લેતા, નીતિ નિર્માતા અને સંશોધક માટે પશુધનની વિવિધ જાતિઓની ખાતરી કરવી જરૂરી બની જાય છે જેથી કરીને પશુધનની પ્રજાતિઓ તેના ઉત્પાદન માટે અને અન્ય હેતુઓ માટે શ્રેષ્ઠ સિદ્ધિ માટે આનુવંશિક રીતે અપગ્રેડ કરી શકાય.
પશુધન અને મરઘાંના જાતિ મુજબના અહેવાલના મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ નીચે સારાંશ આપેલ છે:
અહેવાલમાં NBAGR (નેશનલ બ્યુરો ઑફ એનિમલ જિનેટિક રિસોર્સિસ) દ્વારા નોંધાયેલ 19 પસંદ કરેલી પ્રજાતિઓની 184 માન્ય સ્વદેશી/વિદેશી અને સંકર જાતિઓને આવરી લેવામાં આવી છે.
આ અહેવાલમાં 41 માન્ય સ્વદેશી છે જ્યારે 4 વિદેશી/સંકર જાતિના પશુઓને આવરી લેવામાં આવ્યા છે.
અહેવાલ મુજબ, કુલ પશુઓની વસતીમાં વિદેશી અને ક્રોસ બ્રેડ પ્રાણીનો ફાળો લગભગ 26.5% છે જ્યારે 73.5% સ્વદેશી અને બિન-વર્ણનિત પશુઓ છે.
કુલ વિદેશી/ક્રોસબ્રેડ પશુઓમાં ક્રોસબ્રેડ હોલ્સ્ટેઇન ફ્રિઝિયન (HF)ના 39.3%ની સરખામણીમાં ક્રોસબ્રેડ જર્સીમાં 49.3% સાથે સૌથી વધુ હિસ્સો છે.
કુલ સ્વદેશી પશુઓમાં ગીર, લખીમી અને સાહિવાલ જાતિનો મોટો ફાળો છે.
ભેંસમાં, મુરાહ જાતિ મુખ્યત્વે 42.8% સાથે ફાળો આપે છે જે સામાન્ય રીતે યુપી અને રાજસ્થાનમાં જોવા મળે છે.
ઘેટાંમાં, દેશમાં 3 વિદેશી અને 26 સ્વદેશી જાતિઓ મળી આવી હતી. શુદ્ધ વિદેશી જાતિઓમાં, કોરીડેલ જાતિ મુખ્યત્વે 17.3% ફાળો આપે છે અને સ્વદેશી જાતિઓમાં નેલ્લોર જાતિ 20.0% હિસ્સા સાથે વર્ગમાં સૌથી વધુ ફાળો આપે છે.
બકરીઓમાં, દેશમાં 28 દેશી જાતિઓ જોવા મળે છે. બ્લેક બંગાળની જાતિ 18.6% સાથે સૌથી વધુ ફાળો આપે છે.
વિદેશી/ક્રોસબ્રેડ પિગમાં, ક્રોસ બ્રેડ પિગ 86.6% ફાળો આપે છે જ્યારે યોર્કશાયર 8.4% સાથે મુખ્ય ફાળો આપે છે. સ્વદેશી ડુક્કરમાં, ડૂમ બ્રીડ 3.9% સાથે મુખ્ય ફાળો આપે છે.
ઘોડા અને ટટ્ટુઓમાં, મારવાડી જાતિનો હિસ્સો 9.8% સાથે મુખ્ય ફાળો આપે છે.
ગધેડાઓમાં, સ્પીતિ જાતિનો હિસ્સો 8.3% છે.
ઊંટમાં, બિકાનેરી જાતિનું યોગદાન 29.6% છે.
મરઘાંમાં, દેશી મરઘી, અસીલ જાતિ મુખ્ય રીતે બેકયાર્ડ મરઘાં અને કોમર્શિયલ પોલ્ટ્રી ફાર્મ બંનેમાં ફાળો આપે છે.